[Jornal Mapa] Xentrificación na Zona Vella de Vigo?

Xentrificación[1] na Zona Vella de Vigo?

Vigo é a cidade máis grande de Galicia, onde a actividade industrial continúa a ser o principal sector económico, aínda que se lle está a dar un importante pulo ao turismo e o comercio. O territorio municipal, bañado ao norte polo Atlántico, estrutúrase en tres grandes coroas. A máis externa, formada polas parroquias máis rurais, unha de transición e unha central formada polos barrios máis urbanos e que concentran a maioría da poboación. Nesta coroa máis interna atópase a zona vella da cidade, que corresponde, aproximadamente, ao núcleo preexistente que quedou rodeado polas murallas construídas a mediados do s. XVII para defender a cidade dos saqueos e que foron derrubadas apenas dous séculos despois.

A comezos do s. XX redactáronse diferentes plans, non executados, para a remodelación (baixo o principio de tabula rasa) e “hixenización” desta zona vella, unha idea presente aínda nos plans urbanísticos de comezos dos 70’. Porén, xa na década seguinte e nos 90’ apareceron novos plans cunha suposta visión máis respectuosa coas caracterísiticas sociais, históricas, arquitectónicas e urbanas e unha maior apertura á participación veciñal. Porén, na realidade, aínda que mediante o plan URBAN europeo se fixeron algunhas intervencións de caracter social, os plans de rehabilitación centráronse en urbanizar rúas e recuperar algún edificio destacado, deixando de lado as esixencias veciñais de axudas para a rehabilitación interior de vivendas, creación de equipamentos e intervencións para solucionar os problemas de infravivenda, paro e pobreza presentes no barrio.

Uns anos despois, no 2005, créase o Consorcio do Casco Vello. Este organismo, formado pola Consellería de Vivenda da Xunta de Galicia (nun 90%) e o Concello de Vigo (nun 10%) ten como principal finalidade “servir de motor no proceso de rehabilitación integral do centro histórico da cidade viguesa”. Na práctica porén, esa rehabilitación”integral” limítase, basicamente, a mercar ou expropiar inmobles, rehabilitalos e devolvelos ao mercado en réxime de aluguer ou de compra e crear as condicións necesarias para facer do barrio un lugar máis atractivo para un novo tipo de habitantes, para o investimento privado e para o turismo. Xa non aparece o interese no social nin sequera na propaganda.

Se nos fixamos nos datos, o Consorcio ten mercado na zona vella de Vigo 70 inmobles, dos que, polo de agora, 40 foron rehabilitados para uso habitacional e comercial e outros 10 transmitidos a outras institucións. En canto ao primeiro uso, isto traduciuse na creación de 91 vivendas, das que 3 ou 4 se reservaron para realoxos, mentres 74 foron destinadas á venda (con prezos entre 67.000 e 109.000€ para pisos cunha única habitación e un máximo de 68m2) e o resto (apenas unha ducia) para aluguer. Un aluguer supostamente “social”, pero reservado só a xente nova (menores de 35 anos) e cun certo nivel de ingresos fixos, condicións a día de hoxe nada fáciles de cumprir (Galiza ten una taxa de paro xuvenil superior ao 21%, máis do dobre da media europea). Hai que ter en conta, ademais, que a intervención do Consorcio fixo que tan só tres anos despois da súa creación, os alugueres e o valor do prezo das vivendas, no conxunto da zona vella, aumentasen un 150%.

Pero non só a través do acceso á vivenda se selcciona o novo tipo de habitantes desexados para esta nova zona vella. Tamén as actividades comerciais que poden acceder aos locais rehabilitados para esta fin (uns 20 polo de agora) son directamente escollidas polo Consorcio. Polo de agora, tendas de roupa “punk”, tendas de fotografía, estudos de arquitectura, tendas de produtos ecolóxicos e locais de hostalería.

Finalmente, os edificios destinados a outras institucións foron ocupados polo Colexio de Rexistradores da Propiedade e Mercantís de España, a Oficina de Notificación de Embargos da Xunta de Galicia e o Museo de Fotografía do Concello de Vigo.

O escenario é, polo tanto, o dunha zona histórica degradada ao longo do tempo: o desenvolvemento industrial de mediados do s.XX, que atraeu ademais gran cantidade de poboación migrada doutras zonas de Galicia, que foi necesario reubicar mudando a distribución poboacional no municipio, xunto ao forte desenvolvemento urbano, foron alonxando o centro funcional da cidade do que era a antiga zona amurallada. Aquelas persoas que podían permitirse o gasto deixaron o barrio vello, onde o acceso con vehículos era compliado ou imposible, non existía transporte público, as vivendas eran antigas, en moitos casos pequenas e os equipamentos case nulos, para mudarse a lugares onde, a priori, disfrutarían de maiores comodidades. O abandono por parte do concello desta zona e a degradación das vivendas pola por falta de recursos dos propietarios nalgúns casos, e noutros por unha visión especuladora que buscaba a declaración de ruína, retroalimentou este exilio silencioso. Deste xeito, o barrio quedou envellecido e empobrecido, con núcleos de prostitución de burdel e, a partir dos anos 90, de consumo e venta de drogas.

Neste contexto de abandono, mitigado lixeiramente polos plans de rehabilitación de finais dos 90, entra en escena o Consorcio. Coa súa actuación, favorece a entrada de novos habitantes (xóvenes e de certo poder adquisitivo), novos negocios cunha clara orientación a un determinado público e ao turismo, e instalación de infraestruturas culturais e administrtivas. Todo isto cuberto por unha forte campaña publicitaria.

Pero por se estas actuacións non implicaban unha substitución da antiga poboación “marxinal” o suficientemente rápida, acompáñanse da expulsión directa das prostitutas mercando e pechando os burdeis onde exercían, da poboación xitana tamén mediante a compra e peche das vivendas que ocupaban e de toxicómanos e persoas sen fogar eliminando o centro de asistencia do que dispuñan no barrio e impondo unha forte presenza policial.

Como vemos, temos ante nós o proceso de abandono-revalorización-expulsión-substitución (por unha nova poboación de maior poder adquisitivo) que caracteriza os fenómenos de xentrificación (neste caso mediado por institucións públicas), que ata o de agora nos parecían exclusivos de grandes cidades máis ou menos lonxanas como Barcelona, Bilbo ou Lisboa e que, desgrazadamente, polo de agora, non teñen que enfrontar unha oposición veciñal global que vaia máis aló da crítica a certas actuacións.

Praza da Princesa, Vigo

[1] Este termo foi creado pola socióloga Ruth Glass para definir o proceso de expulsión da poboación pobre de certos lugares de Londres pola creación de guetos de clase alta. Dende os anos 80 tense dado dentro da academia un vivo debate arredor deste concepto; cales son as súas orixes, axentes implicados, diferentes tipoloxías, etc. Pero foi sobre todo dende principios do século XXI, no noso entorno máis próximo, cando os movementos sociais comezaron a integralo no seu discurso, co obxectivo de analizar e denunciar un proceso que estaba observando xa de xeito directo.

Artigo orixinal no Jornal Mapa ==> http://www.jornalmapa.pt/2015/07/20/xentrificacion-na-zona-vella-de-vigo/

Xentrificación Vigo no Jornal Mapa

Xa está a venda a 10ª edición do Jornal Mapa, onde ademais de atopar artigos moi moi interesantes de información crítica, publícase un pequeno texto sobre o proceso de ‪‎xentrificación‬ en Vigo. Tamén podes botarlle un ollo á sección de Cidade, habitação e resistencia, unha compilación de artigos sobre o dereito a vivenda e xentrificación en diversas cidades de Portugal e da Europa. Ademais no  número 2 publícase un caderno titulado "Cidades: reabilitar e renovar... para quem?" cunha visión sobre diferentes procesos especulativos  nas cidades de Porto, Rio de Janeiro, Coimbra e Lisboa.

Máis que obrigadxs pola colaboración amigxs do Jornal Mapa.

e avante a loita polo dereito á cidade!!!

PD/ Se estades en Vigo e queredes conseguir un exemplar podedes poñervos en contacto coa distribuidora Lapsus. Para máis pontos de distribución na Galiza o mellor é poñerse en contacto cxs amigxs do Jornal Mapa.

Especial "A Fondo" sobre xentrificación

A finais de semana sairá un o A Fondo das compas de Sermos Galiza sobre ‪‎xentrificación‬ onde Xentrificación Vigo colabora con dous artigos. Aquí deixamos a ligazón á interesante entrevista previa deste especial dispoñíbel dende hoxe na web. Moitas grazas ao xornal e aos coordinadores por todo o traballo feito.

"A xentrificación non é máis que outra das expresións agresivas do capitalismo. Calquera cousa é convertida en mercadoría, e os barrios, as vilas, as cidades, non son menos. A paisaxe urbana é secuestrada, e pasa a ser unha mercadoría máis dentro das lóxicas mercantís. A veciñanza dilúese e xorde o consumidor e o turista"

Ligazón á entrevista aquí==> http://www.sermosgaliza.gal/articulo/comunidade-sermos/no-decorado-atraer-cartos-colectivos-desfavorecidos-afean-foto/20150213195642034951.html

A institucionalización da arte de rúa como proceso xentrificador

O concello de Vigo vai iniciar un programa de axudas específicas a propietarios de inmóbeis con paredes medianeiras á vista para que se animen a realizar intervencións artísticas nelas. A área de actuación será o centro da cidade co fin de “mellorar” o seu aspecto, converténdoa a través destas intervencións, nun atractivo máis que poida atraer o turismo. Conseguen así revitalizar o espazo urbano e potenciar, ao mesmo tempo, a marca cidade que estase a proxectar de Vigo cara o exterior.[1]

Estas subvencións de erario publico aos propietarios privados de inmóbeis contarán coa premisa de “publicidade”, “concorrencia” e “obxectividade”, polo que as rúas beneficiades serán aquelas que presenten maior tránsito no centro (comercial e turístico) da cidade, estabelecendo xa unha diferencia en recursos cos demais barrios e parroquias de Vigo, moitas delas con grandes necesidades e carencias en infraestruturas sociais. Ademais, formúlase a participación de empresas que poidan patrocinar ditas intervencións artísticas, “ofertando un espazo propio nos murais para deixar patente a súa colaboración”, privatizando máis os espazos públicos neste modelos de cidade neoliberal que están construíndo.

Isto é un claro exemplo de como a arte de rúa é institucionalizada converténdose nun actor clave nos procesos de xentrificación e especulación en barrios degradados i en edificios abandonados (como é o caso de Lisboa e outras cidades con procesos de xentrificación[2]). Non hai que esquecer que o consistorio Vigués ten política cero en canto as intervencións artísticas na rúa, onde a través da “Ordenanza Municipal reguladora da convivencia cidadá e de ocio” do 2009, estabelece multas de entre 300 a 750 euros, estando considerada estas intervencións artísticas como infraccións leves. Deste xeito, o colectivo graffitero que se atopa asoballado a través destas políticas e prácticas de control social, presentan agora un interese por parte do concello co fin de que axuden a “revitalizar” a imaxe de Vigo a través das súas obras, caendo nas lóxicas da hipocrisía do mercado.

Unha vez máis se amosa as continuas políticas que desde o concello estanse a realizar para deseñar unha cidade fachada orientada ao comercio, o consumo e ao turismo, obviándose das necesidades reais e sociais desta cidade.

Intervención na Panificadora [3], onde as políticas de cero de intervención na rúa do concello limparon os murais aos poucos días.

[1]http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2014/08/08/concello-propietarios-edificios-centro-decoraran/1072228.html

[2]http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2014/08/09/lisboa-referente-cultura-urbana-europa/1072819.html

[3]http://tankollectif.wordpress.com/2013/09/30/vida-e-historias-de-govi-en-aacc2013/

Limpeza social na fachada comercial da Porta do Sol e Elduayen

350.000 euros son os últimos orzamentos municipais destinados a remodelación da contorna da Porta do Sol, que segundo o previsto comezará a finais do vindeiro mes de setembro. Este novo plan de rehabilitación ten como obxectivo a remodelación e homoxeneización da fachada comercial de Elduayen, así como o “acondicionamento” da praza da Princesa [1]. A estes proxectos hai que sumarlles a construción das escaleiras mecánicas no tramo da rúa II República , así como a reconstrución por promotoras privadas do arco de Quirós e o edificio en Elduayen 2 (este último cun orzamento de axuda pública de 92.800 euros por parte de Urbanismo) poñendo punto final ao lavado de imaxe deste punto céntrico da cidade [2] [3].

Fachada comercial de Elduayen

O obxecto desta reforma é a homoxeneización da fachada comercial de Elduayen, entre a rúa Abeleira Medéndez e as escalinatas da praza Arguelles. Para esta empresa cóntase co derribo de fachadas e o desmantelamento de dous locais comerciais de titularidade municipal os cales se sitúan fronte as escaleiras que dan acceso a praza de Arguelles. Destes dous locais, soamente un presenta actualmente actividade comercial, o cal será trasladado ao antigo baixo que albergaba o programa Sereos. Deste feito inténtase rehabilitar a fachada que da acceso ao barrio da Ferrería, “dinamizando” e “revalorizando a súa vez o eixo comercial de Elduayen, así como a praza de Arguelles. Pretendese unha vez máis lavar a cara do barrio a partir da súa posta en valor en termos exclusivamente económicos.

Todo isto responde a necesidade, xa fai un ano, do peche do local Sereos por parte do Concello, así como pola presión exercida a través da Asociación de Comerciantes y Empresarios da zona vella, pois a presencia na contorna da Porta do Sol de determinados sectores de poboación que eran usuarixs do programa de axuda social Sereos danaban a imaxe comercial e turística que, tanto o consistorio como as forzas  económicas, queren proxectar para esta zona da cidade. Por outra parte, esquécense por completo da rehabilitación das fachadas das vivendas na rúa Elduayen que presentan un alto perigo pola caida de cascallos, facilitando deste xeito o abandono dos inmóbeis en busca dun inversor privado.

Reforma da praza da Princesa

A reforma da praza da princesa ten como obxectivo ampliar o arbolado, a iluminación, repoñer o pavimento danado, así como a limpeza da fonte de pedra. Pero, é necesaria unha reforma integral da praza da Princesa?  Semella que esta actuación ten un fío de dobre gume, pois coa súa realización preténdese “limpar socialmente” a praza de todos os colectivos en risco de exclusión social que fan uso actual deste espazo público[4] . Deste xeito, durante os meses nos que se vai levar a cabo as obras, veranse na obriga de marchar a outros puntos da cidade tendo como resultado que no volvan á praza unha vez rematadas as obras. Para isto tamén influirá a presencia policial, moi destacada nesta praza e máis cando arriban transatlánticos a cidade, a cal está levando a cabo  un plan de prevención e disuasión exercendo presión e asoballamento a estes colectivos sociais a través das identificacións e multas continuas co obxectivo de que non rolden polo barrio [5] .

[1]http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2014/07/29/patrimonio-autoriza-reforma-praza-da/1065766.html

[2]http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2013/12/09/arco-quiros-abandonado-durante-tres/929279.html

[3]http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2014/07/02/urbanismo-otorga-92800-euros-reforma/1051359.html

[4]http://www.lavozdegalicia.es/noticia/vigo/2013/07/21/temor-plaza-princesa-ante-creciente-deterioro-social/0003_201307V21C5991.htm

[5]http://www.atlantico.net/articulo/vigo/policia-nacional-identifica-diario-113-personas-calle/20140602091555420941.html

As estratexias de rehabilitación comercial do Consorcio Casco Vello

A estratexia dinamizadora do consorcio Casco Vello basease na lóxica capitalista de intervir primeiro na rehabilitación física dos edificios e vivendas do barrio vello para que a continuación teña lugar a rexeneración social[1]. Deste xeito, unha vez rehabilitadas as vivendas produciríase a ocupación destas por novos habitantes de maior poder adquisitivo en comparación cos habitantes previos a este proceso, animando a súa vez aos inversores privados a investir debido á nova posta en valor do barrio. Desta maneira esquécense de forma intencionada de todo proceso de integración dos habitantes e usuarios destes espazos públicos, instando a súa expulsión activa mediante medidas apoiados polo Concello de Vigo (compra de prostíbulos, expulsión do colectivo xitano, peche do local de Sereos, a inexistencia de programas de integración social, etc), pois a súa imaxe e presencia, aos ollos do consorcio, estorba para este proceso de rehabilitación.

O ámbito de actuación máis significativo por parte do Consorcio estase a desenvolver no barrio da Ferrería, zona onde este organismo público está a investir máis orzamento para acadar este fin , favorecendo a posta en valor do barrio e, por ende, a súa revalorización económica e comercial. Xunto a isto, estase a dotar ao barrio de novos usos a través da asignación de edificios público (Novo rexistro da propiedade na rúa Real ou a Oficina de Notificacións e Embargos na Ferrería), así como a rehabilitación de locais comerciais por parte do Consorcio, nos que os seus alugueres presentan un desconto do 50% nos seus dous primeiros anos, así como outras vantaxes económica (como axudas para o acondicionamento dos locais).

Como resultado desta lóxica de rehabilitación no que soamente se ten en conta os beneficios económicos baseados na construción inmobiliaria e obviando, a súa vez, calquera proceso de integración e creación de tecido social, os novos empresarios redactaron un comunicado onde facían pública a súas preocupacións atendendo aos seus intereses. Neste comunicado amosaban a súa preocupación ante o incerto futuro comercial da zona, ademais de que pasado os dous primeiros anos da posta en marcha dos primeiros negocios, os alugueiros pasarían a custar un 50% máis do que están a pagar agora, imposibilitando a viabilidade económica de moitos destes novos negocios [2] [3]. Deste xeito, instan ao Consorcio de prorrogar por máis tempo a redución dos alugueres e a aprobación de todas as iniciativas posíbeis que favorezan o paso de persoas polo rueiro da Ferrería, así como a expulsión de toda actividade de prostitución da zona.  

Todo isto é o resultado de que o Consorcio empregase/utilizase aos novos comerciantes da Ferrería como únicos suxeitos dinamizadores do barrio, facendo nula labor social de integración coa poboación e as actividades previas ao proceso de rehabilitación. Deste xeito enganaron aos novos comerciantes insinuando que “o centro histórico de Vigo ía ser a xoia da cidade”, ademais de crear unha maior diferenciación en canto aos intereses particulares entre os novos comerciantes, os novos veciños e a veciñanza previa ao proceso de rehabilitación, marcada de por si por unha gran fenda xeracional e económica.

[1]http://consorciocascovellodevigo.wordpress.com/2014/06/05/recuperacion-de-los-nucleos-historicos-urbanos_parte-i-reflexiones-generales/

[2]http://www.lavozdegalicia.es/noticia/vigo/2014/07/31/comerciantes-casco-vello-alto-protestan-abandono-barrio/0003_201407V31C19911.htm

[3]http://www.lavozdegalicia.es/noticia/vigo/2014/07/31/pagar-600-euros-mes-cerrar-cuentas-salen/0003_201407V31C19916.htm

Artigo no Praza Pública sobre a zona vella de Vigo (coa participación de Xentrificación Vigo)

"Os cascos vellos das cidades semellan ás veces organismos vivos, cuxa saúde depende de múltiples elementos, cunha dimensión física e estética, que se deixa ver no bo estado ou na degradación das vivendas e dos espazos públicos, e unha dimensión social, que depende da calidade de vida dos seus habitantes, e da actividade comercial e humana nas súas rúas e prazas. "

http://praza.com/movementos-sociais/7486/que-facer-co-casco-vello-de-vigo/

Por que falar de xentrificación na zona vella de Vigo?

Praza Princesa foto http://www.panoramio.com/user/10647?with_photo_id=91633660

En 2005 fundouse o Consorcio Casco Vello co obxectivo de rehabilitar e dinamizar toda a zona vella de Vigo. Desde a súa posta en marcha estase a producir en todo o barrio, e na súa contorna máis inmediata, procesos de especulación coa conseguinte exclusión e diferenciación social. Este fenómeno lígase directamente ás teorías de márketing urbano propias das cidades capitalistas nun contexto de tercialización das súas economías. Nestes procesos tense en conta unicamente a rehabilitación e dinamización do barrio en termos económicos e estéticos (novas fachadas, edificios, comercio, museos etc.), apostando só por unha economía baseada no turismo, no ocio, ou no consumo dirixido, sen atender as necesidades sociais propias da área. No caso da zona vella de Vigo estas necesidades sociais son moi abundantes, cunha parte dos seus habitantes vivindo en situación de alto risco de exclusión social, xa que o barrio presenta un tecido social e urbanístico degradado por anos e anos de abandono institucional. 

O abandono institucional e económico do centro da cidade tivo lugar nun contexto de expansión industrial como o que viviu Vigo desde os anos 60. Neste período de desenvolvemento industrial o barrio vello non supuña un interese económico para os axentes inmobiliarios e investidores privados, centrados máis na construción de grandes bloques para acoller a novas migrantes que comezaban a traballar nas fábricas da periferia ou do porto da cidade. 

A xentrificación, malia ser un fenómeno global froito das políticas neoliberais aplicadas na ordenación das cidades, débese abordar localmente en función das características socioeconómicas e culturais de cada barrio ou cidade. Por iso, parécenos importante tratar e estruturar aqueles puntos máis representativos para xustificar este proceso na cidade de Vigo, unha cidade industrial cun tamaño relativamente pequeno onde o proceso de tercialización está acontecendo máis amodo que noutras cidades, pero non por iso menos excluínte para as clases máis desfavorecidas (e en estadios máis avanzados do proceso tamén excluínte para a clase media ou para os primeiros novos “colonizadores” do barrio que, por mor do aumento progresivo dos inmóbeis ou dos alugueiros dos locais, se ven obrigados a marchar, situación que deu en denominarse “superxentrificación” na bibliografía de antropoloxía urbana).

Praza constitución foto http://www.vivirgaliciaturismo.com/ruta-por-vigo-en-clave-de-mujer/

- Rehabilitación e especulación: O Consorcio presenta unha gran compoñente especulativa polo feito de que o seu xeito de actuar basease na compra de solares e terreos abandonados co fin de vendelos posteriormente e, así, obter unha plusvalía que será destinada a mercar novos terreos para repetir o mesmo proceso. Este modelo de rehabilitación, que é impulsado por un organismo público, contribúe coa nova posta en valor do barrio, animando a que propietarios e novos axentes inmobiliarios comecen a interesarse en investir alí e na súa contorna. A diferenza do que acontece no Barrio do Cura, onde este proceso especulativo é levado a cabo por axentes privados, é que no resto da zona vella a rehabilitación é impulsada por un organismo público (Consorcio Casco Vello), o cal segue a mesma lóxica capitalista que as empresas asociadas ao proxecto do Barrio do Cura.

- Participación institucional no proceso de especulación: a administración pública (a través do Consorcio) participa como primeiro axente actuante na posta en valor do barrio facilitando a entrada de novos investidores, axentes inmobiliarios e propietarios que comezan a interesarse pola zona co obxectivo de investir nela. Isto causa, de forma directa, a suba de prezos de todos os inmóbeis e terreos do barrio, oportunidade que aproveitan os axentes mencionados anteriormente para mercar, rehabilitar e vender terreos e, en consecuencia, aumenta non só o prezo de vivendas e locais, senón tamén o prezos dos seus alugueiros (na área baixa da Zona Vella xa está acontecendo este proceso). Polo tanto, no contexto dun barrio tan degradado como o da zona vella de Vigo é a intervención pública quen comeza co proceso, provocando un efecto chamada para novos investidores; é dicir, facilítase a posta en valor do barrio para que resulte atractivo á entrada destes actores especulativos.

Como dato significativo, tres anos despois da creación do Consorcio do Casco Vello, os alugueiros e o valor do prezo das vivendas no conxunto da zona vella aumentaron un 150% (artigo Los precios se disparan en el Casco Vello debido a la especulación inmobiliaria, 29/02/2008, La voz de Galicia) polo que entendemos que cada día o barrio presenta un maior encarecemento e, polo tanto, maior fenda social en relación á poboación orixinal. 

A alternativa a estas supostas vivendas de carácter social podería ser un parque de vivendas en réxime de alugamento para aqueles sectores poboacionais cun alto risco de exclusión social en termos económicos. Deste modo, responderíase a unha necesidade real de certas capas poboacionais do barrio. Segundo dita a UE, estas vivendas non poderían custar máis do 30% dos ingresos da unidade familiar, modelo estendido noutros países da UE. 

- Nova posta en valor do barrio: neste sentido podemos diferenciar dúas formas de actuación por parte do Consorcio que son determinantes para a nova posta en valor do barrio, como é o caso do acceso ás vivendas sociais e aos locais rehabilitados polo referido organismo público. Por unha banda, para acceder a unha vivenda social rehabilitada polo Consorcio hai que cumprir unhas certas condicións de idade, de solvencia económica etc. Estes requisitos e mecanismos de adxudicación, que proveñen dunha estratexia de márketing para dotar o barrio dun determinado perfil social, provocan unha selección poboacional encuberta, ao condicionar cales sectores de poboación poden acceder ao barrio (aqueles con certa estabilidade económica) e cales non. 

Con isto non se quere dicir que a nova veciñanza non sexa clase traballadora, non obstante estas persoas presentan un perfil determinado que é seleccionado polo Consorcio en función da súa idade (maioritariamente, entre 25 e 35 anos) e da súa capacidade económica (poden xustificar un contrato fixo ou certa estabilidade laboral); así, ao encadrarse nese pretendido perfil, permítelles optar a estas vivendas “sociais”. Deste xeito, o Consorcio Casco Vello exclúe unha gran parte de poboación que abrangue as persoas sen recursos, persoas adultas en paro con difícil acceso a un posto de traballo ou a mocidade que sofre o paro e a precariedade laboral xuvenil (e que en Galiza está a provocar un novo período de migración masiva). Obsérvase, pois, unha vez máis o nulo interese que teñen a Xunta e o Concello en apostar por políticas activas de emprego, amosando maior interese nos procesos especulativos que nas axudas ou actuacións no eido social.

Tamén é significativo que das 64 vivendas rehabilitadas polo Consorcio, soamente 12 sexan de aluguer, ao contrario do que acontece noutros países cunhas políticas de vivenda social máis amplas. Ademais, non son anecdóticos os casos de desafiuzamento por débeda, executados por empresas públicas de vivendas, unha vez que os novos ocupantes, debido a situacións inesperadas de desemprego, deixan de poder pagar a hipoteca ou o alugueiro. Por outra parte, a estratexia de asignación dos novos locais rehabilitados actúa de filtro para lograr o tipo de barrio que desde o Consorcio se pretende proxectar comercialmente. Así, apóstase por unha política de dinamización baseada no ocio e no consumo dirixido, con tendas moi especializadas ou cun toque de certa compoñente do que eles consideran “chic”.

Outra das estratexias de dinamización executadas polo Consorcio e o Concello consiste na edificación de museos, centros de interpretación e inmóbeis públicos (como o edificio de facenda de notificacións e embargos ou o rexistro da propiedade) co obxectivo de aumentar o tránsito polo barrio e, dese modo, favorecer o consumo, a súa nova posta en valor e a creación dun novo tecido social. Co exposto non se quere criticar a creación dese novo tecido social no barrio, senón o feito de que todo este proceso de planificación urbanística coa construción destas novas infraestruturas, responde a intereses económicos e políticos; deriva dunha nova conxuntura de crecemento no barrio, a cal é promovida polas institucións nun contexto de tercialización incipiente da economía da cidade. 

Un aspecto criticábel deste proceso de rehabilitación é a cantidade de orzamentos que se está a investir nesta nova posta en valor do barrio deixando de lado as políticas, as axudas de emerxencia ou os programas de integración social. De executarse este proceso de rehabilitación máis aló das motivacións económicas, o primeiro que cómpre ser feito na zona é un programa de integración social para dar atención aos diferentes colectivos que habitan o fan uso do barrio.

- Lavado de imaxe do barrio e expulsión de certos colectivos sociais: entendemos que existe un proceso de xentrificación debido á expulsión e exclusión de certos colectivos sociais do barrio co obxectivo de lavar a imaxe deste e facer máis atractiva a entrada de capital para dinamizar a zona en termos económicos e turísticos. Deste xeito, o Consorcio e o Concello están levando a cabo a compra de todos os prostíbulos da zona da Ferrería para botar de alí as prostitutas, sen atender as súas necesidades básicas ou sen lles ofreceren unha alternativa real á súa situación. Por outra banda, o Concello pechou o local do programa Sereos, na rúa Elduayen, desprazando os seus usuarios fóra do barrio. Esta decisión foi tomada debido á presión exercida por comerciantes e hostaleiros da zona. 

Protesta polo peche do programa Sereos

Outro dos colectivos expulsados foi o dos xitanos a través da compra directa dos edificios onde vivían. Unha medida integradora entre os diferentes colectivos do barrio sería un aumento de traballadores e educadores sociais a nivel de rúa co fin de atender as necesidades básicas dos grupos cun maior risco de exclusión social. Ao dito, cómpre engadir os anos e anos de abandono institucional deste barrio tradicionalmente obreiro que provocou a lenta marcha durante décadas dos seus habitantes incapaces de acometer eles mesmos as reformas das vivendas e mudándose a pisos nos novos barrios que se edificaban na periferia de Vigo. Este abandono provocou a desvalorización progresiva dos inmóbeis e a degradación do tecido social do barrio até a situación actual de revalorización.

- Aumento do control e vixilancia policial a certos sectores de poboación: o aumento da presenza policial é notábel na zona e máis visíbel nos días que arriban transatlánticos á cidade e centos de turistas percorren as rúas do barrio. Como recollía o xornal Atlántico o pasado 2 de xuño[1], existe por parte da policía nacional un plan de prevención e disuasión para rehabilitar e recuperar zonas degradadas, exercendo presión e asoballando a colectivos sociais a través das identificacións e multas continuas co obxectivo de que estes non rolden polo barrio. Deste xeito, co aumento do control policial e mediante novas nos xornais que criminalizan diariamente a certos colectivos da cidade, conséguese crear un ambiente de inseguridade ficticia co fin de que sirva de pretexto e así poder xustificar plans de rehabilitación e, por conseguinte, as expulsións destes cidadáns do barrio; alén diso, propicia a creación dunha opinión pública favorábel a todo este proceso de rehabilitación onde non son cuestionábeis outros xeitos de actuación.

http://www.atlantico.net/articulo/vigo/policia-nacional-identifica-diario-113-personas-calle/20140602091555420941.html

Especulación vertical no Barrio do Cura

O proxecto inmobiliario do Barrio do Cura, levado a cabo pola promotora Karpin & Asociados, responde unicamente a un proceso especulativo de interese privado que conta co beneplácito público tanto da Xunta como do concello de Vigo. A promotora xa ten todos os vistos e praces e o proxecto está avaliado polo informe da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural ‒informe de impacto ambiental da Consellería de Medio Ambiente e pola Xerencia Municipal de Urbanismo do Concello. A promotora prevé a construción de 350 vivendas e dun centro comercial de 12.000 m2, cuxas obras poderán iniciarse xa legalmente en calquera momento, unha vez remataren os acordos entre os bancos acredores e os investidores privados. [1],[2]e[3]

O Barrio do Cura atópase nun lugar privilexiado, xa que ocupa un espazo central na cidade de Vigo, outorgándolle un gran valor engadido ao terreo. Ademais, atópase ao carón da zona vella e do porto de transatlánticos, polo que complementa o proceso especulativo de rehabilitación que está tendo lugar no resto da zona vella da cidade. 

No Barrio do Cura non hai en si mesmo un proceso de xentrificación e rehabilitación das vivendas, senón que este plan urbanístico é causa dun proceso de especulación e boom inmobiliario que non responde ás necesidades reais da sociedade viguesa. A súa construción provocaría a revalorización e o aumento do valor das vivendas circundantes, incrementando deste xeito o prezo das vivendas e dos alugueiros no resto da zona vella e, isto, á súa vez, agudizaría o proceso de xentrificación e revalorización das vivendas en toda a zona.

Toda esta deriva especulativa no centro da cidade pode servir para cuestionarmos outras formas de facer cidade, formas onde exista unha maior participación cidadá e onde a recuperación dos espazos públicos sexa o factor principal. Tendo en conta que en Vigo existen máis de 18.000 mil vivendas baleiras[4], a construción de 350 no Barrio do Cura non responde a unha necesidade real da cidade, senón que unicamente responde a un proceso especulativo onde a veciñanza do barrio non participa activamente na toma de decisións. Unha vez máis todos estes plans urbanísticos son decididos polas promotoras, as construtoras e os grupos de investimento, cuxo único fin é o seu beneficio privado en detrimento dos intereses comúns da cidadanía. 

Á súa vez, a construción dunha gran superficie de compra contradí a imaxe comercial do barrio vello que o Consorcio está a deseñar, pois este organismo está favorecendo a chegada ao barrio de pequenos negocios locais moi especializados (a rúa Abeleira Menéndez é un claro exemplo). Polo tanto, a apertura dun centro comercial provocaría na área un polo de atracción do consumo que desfavorecería o pequeno comercio, tanto o novo que se está instalando no barrio como o comercio máis tradicional ou menos especializado. Alén diso, ao situarse tan preto do centro comercial A Laxe, deixa claro unha vez máis o modelo de negocio de gran superficie que se quere impoñer no centro da cidade. 

Ao mesmo tempo, a construción de pisos de até 7 andares racha literalmente a integración urbanística e paisaxística dentro da contorna do barrio vello, aspectos que están sendo moi considerados en todo o proceso de rehabilitación nas actuacións levadas a cabo, tanto polo Consorcio como polos particulares, no resto da zona vella de Vigo.

Tendo en conta a falta de espazos verdes na cidade e a gran cantidade de pisos baleiros existentes, podería propoñerse como alternativa habilitar un parque na zona central do barrio do Cura ou dotar o terreo de hortas urbanas ‒proxecto en marcha dende a ocupación das leiras do barrio en 2011‒ posibilitando unha ampla participación cidadá. Este proxecto hortícola facilitaría grupos de consumo  permitindo achegar e fortalecer as relacións veciñais e favorecendo o autoconsumo, escapando así da lóxica do capitalismo máis feroz. Tamén se poden crear espazos comunais nos edificios abandonados a rehabilitar, como por exemplo, centros sociais para o barrio, centros de saúde, bibliotecas, ludotecas para as crianzas, auditorio ao aire libre etc. Deste modo, converteríase o centro da cidade nun espazo verde e de encontro, salvando á súa vez o patrimonio material e inmaterial, pois non hai que esquecer que os terreos do Barrio do Cura estiveron sempre ligados ao cultivo que fornecía a cidade de Vigo. Crearíase, pois, un espazo comunitario, verde e cunha ampla participación da veciñanza, salvando o Barrio do Cura das masas de formigón que a empresa promotora Karpin & Asociados, co visto e prace do Concello, quere construír cun único fin especulativo para o seu beneficio privado.

Queremos parques e non pisos de sete andares!!

[1] http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2014/04/20/patrimonio-da-permiso-final-plan/1008160.html

[2] http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2014/02/10/proyecto-barrio-do-cura-preve/964355.html

[3] http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2014/02/06/patrimonio-da-via-libre-proyecto/961749.html

[4]http://praza.com/movementos-sociais/6228/vigo-18-mil-pisos-baleiros-que-non-impiden-que-analia-quede-na-rua/

Ligazón de interese:

http://faltadeingenieria.wordpress.com/2011/11/30/barrio-do-cura/

O márketing da "Ferrería guai"

Un exemplo claro de marketing urbano atopámolo no barrio da Ferrería co roteiro programado para o vindeiro 3 de maio chamado: "O Barrio Alto: historia, arte, arquitectura." 

É particularmente salientábel como se proxecta, dende os intereses económicos e políticos, a idea de barrio vivo, cheo de arte e boa arquitectura creando unha imaxe do barrio lista para ser consumida, obviando a realidade social de todas as habitantes que aínda viven nos edificios non rehabilitados ou a expulsión das prostitutas, que polo feito da súa profesión xa non reciben o trato humano que tamén precisan. Todo isto mudando o nome de Ferrería polo de Barrio Alto como estratexia de marketing para non asociar o novo “barrio das artes" coa imaxe de "abandono" da zona destas ultimas décadas por parte das institucións e propietarios.

Rehabilitación ou especulación?

Este area será renovada para unha "mellor" clase de xente 

Na zona vella de Vigo temos un proceso exclusivamente de rehabilitación ou un proceso de rehabilitación ligado á especulación i expulsión de cidadáns? Non hai que esquecer que dende o consorcio e dende o concello estanse a aplicar políticas activas de expulsións de cidadáns do barrio sen ofrecerlles unha alternativa real, como é o caso das prostitutas, dos xitanos e dos drogodependentes co peche do programa Sereos, ademais de todas as persoas que por mor da subida dos prezos da vivenda veranse obrigadas a mudarse a outros barrios da cidade. En definitiva, semella que a administración, os poderes económicos e os medios de comunicación pensan en rehabilitación e dinamización exclusivamente en termos económicos con accións orientadas á elitización do barrio, ao turismo de masas e ao consumo dirixido, obviando todo tecido social, ocio non mercantilista ou da participación cidadán na toma de decisións sobre o devir do barrio. Aquí deixamos unhas novas para repensarmos o que se está a facer no barrio:

http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2014/04/08/ferreria-entra-ultima-fase-rehabilitacion/1001300.html

http://www.lavozdegalicia.es/noticia/vigo/2014/04/12/zona-renace/0003_201404V12C4992.htm

http://ocio.farodevigo.es/planes/noticias/nws-269799-el-vigo-patean-guiris.html

Sobre o Centro Galego de Fotografía en Vigo

Os orzamentos municipais deste ano 2014 teñen prevista unha nova partida de 348.000 euros para comezar, no vindeiro mes de marzo[10], coa segunda fase de actuación do Centro Galego de Fotografía. Cómpre lembrar que esta obra está parada por falta de orzamento desde xa hai dous anos, época na que rematou a primeira fase da construción do edificio, financiada cun millón de euros polo Ministerio de Cultura. Esta segunda actuación do centro vai destinada ao acondicionamento e instalación de interiores no edificio (revestimentos, falsos teitos, pavimentos, carpintería, electricidade, fontanería, pintura etc). Por outra banda, non hai data fixa para a súa reapertura e o seu equipamento de contido queda por definir, aínda que o máis seguro é que se instale nel o arquivo Pacheco, Ksado e os fondos das Fotobienais celebradas en Vigo[11] [12].

A decisión de emprazar o Centro Galego de Fotografía na zona vella responde a unha estratexia de márketing urbano, potenciado por parte das institucións e cuxo fin último é dotar de diversas infraestruturas culturais que convertan a zona vella nun referente para o turismo na cidade de Vigo. Deste xeito, asegúranse a chegada de visitantes á cidade e ao barrio co obxectivo de dinamizar a zona economicamente. Isto, á súa vez, fai que a área resulte atractiva á entrada de capital privado nela, debido ao potencial de capital simbólico que supón que unha zona sexa transitada por turistas. Agardemos que non se converta nunha mole cultural de formigón máis, como a Casa das Palabras de Samil ou o Museo do Mar de Vigo.

Ligazóns de referencia:

[10]http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2014/02/08/guarderia-navia-escaleras-porta-do/963266.html

[11]http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2013/10/31/centro-galego-fotografia-retoma-380000/905747.html

[12]http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2013/08/21/concello-aprueba-379000-euros-rematar/863885.html

O nulo interese das institucións polos orzamentos sociais en Vigo

O alcalde de Vigo posando como Carlos V a cabalo

No proceso de rehabilitación e “humanización” que está acontecendo na zona vella de Vigo, o concello xoga un papel principal como órgano institucional impulsor destas dinámicas rehabilitadoras. Isto é así non só coa súa participación no Consorcio do Casco Vello, senón tamén a través dos investimentos públicos que planea realizar na contorna do barrio histórico, tal como amosan os orzamentos municipais do 2014. Estes orzamentos prevén investimentos na zona vella co obxectivo de dotar o barrio de infraestruturas orientadas exclusivamente ao turismo e ao comercio, nun afán por “modernizar” a imaxe da cidade pero esquecéndose, á súa vez, das problemáticas sociais presentes nas súas rúas.

Estes orzamentos prevén partidas para tres actuacións no barrio como son as achegas para completar a reforma do mercado do Berbés, a actuación da segunda fase do Centro Galego de Fotografía Galega e a construción dunhas escaleiras mecánicas desde a Porta do Sol até a rúa de Abeleira Menéndez[1]. Estas supostas melloras en infraestruturas non están orientadas a mellorar a calidade do barrio ou a dotalo de servizos sociais básicos para as persoas residentes, senón que son actuacións dirixidas a converter o centro da cidade histórica nun espazo recreativo para o turismo e o consumo ligado ao lecer. Isto encaixa coas políticas institucionais actuais de fomentar a tercialización do barrio para convertelo nunha área baseada no sector servizos co fin de ser consumido por turistas ou outros grupos sociais (xeralmente de rendas máis altas) que buscan un modelo determinado de consumo e de ocio. 

Un claro exemplo é A Ferrería, con tendas orientadas a produtos gourmet e ecolóxicos, tendas de arte e fotografía ou espazos de co-working e, á súa vez, a maioría de establecementos que se instalan no barrio histórico son de restauración ou de ocio.

Por outra banda, as institucións non amosan ningún interese en realizar algunha partida de orzamentos destinada á dotación de servizos ou programas sociais básicos para os diferentes sectores poboacionais que habitaban o barrio e que presentan, nun alto grao, risco de exclusión social; todo o contrario, recortan estes servizos, non só aforrando nas partidas orzamentarias destinadas ás axudas sociais, senón pechando servizos xa instalados no barrio e trasladándoos a outros puntos da cidade en peores condicións. Exemplos disto son o peche do local do Programa Sereos, na rúa Elduayen, ou a compra de prostíbulos sen ofrecer unha solución real ás traballadoras do sexo, que se verán na obriga de desprazarse a outras zonas da cidade ou a exercer o seu traballo na rúa.

Outra característica é a ausencia de actuacións para dotar o barrio de espazos públicos e zonas verdes que faciliten as relacións veciñais e a participación social. Un bo exemplo é que os únicos espazos verdes, dos que presume ter creado o Consorcio do Casco Vello, se atopan no interior dos edificios residenciais, só de uso privado[2].

Se sumamos as partidas de investimento para estas tres infraestruturas na zona vella de Vigo, nos orzamentos municipais do 2014, obtemos unha cifra de 1.600.000 euros (402.000€ para as escaleiras mecánicas, 348.000€ para a segunda fase de actuación do Centro Galego de Fotografía e 850.000€ para rematar a reforma do mercado do Berbés).

Se a isto sumamos os orzamentos dirixidos a todos os procesos de humanización e investimento en infraestruturas para este ano 2014, en toda a cidade, obtemos unha cifra de 12 millóns de euros. Do mesmo xeito, se sumamos o custo total desta tres infraestruturas na zona vella, obtemos unha cifra de investimento de 4,2 millóns, procedentes do erario público. Estas contías distan moito dos orzamentos municipais destinados a prestacións de emerxencia social, que contan cun orzamento de apenas 445.000 euros para este ano 2014. Unha vez máis, queda claro o escaso interese das institucións por resolver os problemas sociais presentes na cidade. Estas axudas teñen a finalidade de dar subvencións directas para a prevención, a asistencia e a promoción social, atendendo deste modo as necesidades básicas de aqueles colectivos sociais con maior risco de exclusión e con maiores dificultades de inserción. A Consellería de Benestar Social, que dirixe Isaura Abelairas, é o organismo encargado de xestionar estas prestacións de emerxencia social. Dito organismo, nalgún ano chegou a aforrar até o 30% destes orzamentos, por ser demasiado restritivo á hora de conceder as axudas, tal como denunciou en múltiples ocasións a Oficina de Dereitos Sociais de Coia[3][4]. Deste xeito, a Consellería ̶ e, polo tanto, o Concello de Vigo ̶ está aforrando diñeiro municipal a través de axudas sociais de partidas xa establecidas do erario público. Tendo en conta este feito, non se entende que, desde o concello, se aludise, nun primeiro momento, a unha suposta falta de orzamento para pechar o local Sereos na rúa Elduayen; e tampouco se entende como é posíbel que se aforre en axudas sociais cando na cidade de Vigo hai unha taxa de paro dunhas 36.500 persoas[5], unha taxa de risco de pobreza e exclusión social do 21,21%[6] e teñen lugar uns 500 desafiuzamentos de media ao ano.

Ligazóns de referencia:

[1]http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2014/02/08/guarderia-navia-escaleras-porta-do/963266.html

[2]https://www.faebook.com/photo.phpfbid=173462529530639&set=a.143893735820852.1073741827.143873522489540&type=3&theater

[3]http://www.lavozdegalicia.es/noticia/vigo/2013/12/17/concello-deja-gastar-parte-dinero-ayudas-sociales/0003_201312V17C19911.htm#.UrAVcZBuCjc.twitter?idioma=galego

[4]http://odscoia.arkipelagos.net/content/pedimos-defensa-aos-valedores-polo-mal-funcionamento-dos-servizos-sociais

[5]http://www.atlantico.net/articulo/economia/paro-baja-vigo-ciudad-pierde-poblacion-ocupada-y-activa/20140124060013254630.html

[6]http://ige.eu/igebdt/esqv.jsp?ruta=verTabla.jsp?OP=1&B=1&M=&COD=5288&R=2[6]&C=1[2012]&F=&S=0:0&SCF=

A Ferrería: a tematización dun barrio.

foto da revista Aproin nº75

No pasado mes de decembro constituíase no barrio da Ferrería a “Asociación Cultural Barrio Alto do Casco Vello” integrada polos novos comerciantes e novos moradores da parte alta da zona vella de Vigo. O seu principal obxectivo, tal como recollían os medios xeneralistas da cidade, era converter esta zona degradada no novo barrio das artes de Vigo, destacando a nova posta en valor do barrio a través do investimento de capital dos novos comerciantes que, grazas a súa perspectiva empresarial e de negocio, estaban a mellorar a imaxe e o dinamismo comercial da Ferrería.

Pero a omisión do topónimo orixinal, isto é, “A Ferrería”, no nome desta nova asociación e tamén na maioría das novas que sobre o tema aparecían nos xornais, non é casualidade. Isto responde a un intento de lavado de imaxe do barrio que obedece a estratexias de márketing urbano neoliberal co obxectivo de crear unha nova identidade e unha nova posta en valor destas rúas. Deste modo, o barrio aumenta o seu capital simbólico e facilita a entrada de investimento privado a través de novos comerciantes e promotores inmobiliarios que se ven atraídos pola revalorización e mercantilización da zona. 

Mudando o nome da Ferrería polo de “zona alta do Casco Vello” ou polo de “barrio das artes” (incluso dende o Consorcio do Casco Vello se defende o cambio de nome polo de “barrio de San Sebastián”[1]) conséguese a creación dun novo sentimento identitario no barrio, ligado á cultura e ás artes e baseado nun consumo dirixido ao ocio e ao turismo. Deste xeito, inténtase borrar da memoria colectiva a imaxe de deterioración e abandono, así como tamén o rastro de todas aquelas actividades vinculadas ao barrio, como é o caso da prostitución, que se atopan moi ligadas ao termo “Ferrería” dentro do imaxinario vigués. Convértese, así, o barrio nunha marca que vender ao turismo e ao resto da veciñanza viguesa co fin de que veñan a consumir durante o seu tempo de lecer a esta zona central da cidade.

Desta maneira elabórase unha nova identidade de pertenza ao barrio, debido á súa nova posta en valor ‒grazas a unha centralidade histórica que actuou como impulsora do proceso de rehabilitación‒, dando lugar a unha mutación das relacións sociais e comerciais do barrio. Paradoxalmente só entran a debater e opinar os novos comerciantes e habitantes, esquecéndose de todo o tecido social que habitaba ou facía uso do espazo antes da súa chegada. Polo tanto, o curso e a traxectoria do barrio é ditado por todos aqueles grupos sociais que dispoñen dun maior poder adquisitivo e que contan co respaldo da administración[2]. 

Con todo isto, pódese observar unha tematización exclusivamente comercial desta área da zona vella viguesa, que é o resultado dunha planificación e rexeneración urbanística previa ditada conxuntamente tanto polo Consorcio de Casco Vello como polo concello de Vigo e que responde a unha aposta pola especialización do sector terciario na contorna da Ferrería. Un dato significativo é que calquera que queira optar a un dos locais rehabilitados que ofrece o Consorcio do Casco Vello, debe obter o visto e prace e a aceptación deste organismo. Dese xeito, o Consorcio asegúrase de que o modelo de negocio que vai ocupar o local rehabilitado encaixe co modelo de barrio que está a planificar[3]. 

Por outra parte, neste lavado de imaxe e creación de identidade xogan un papel moi importante todos os medios de comunicación locais ligados aos intereses económicos da cidade. Tras a creación desta nova asociación, os medios locais recollían titulares nos que se cualificaba A Ferrería coma a nova “zona hipster” de Vigo ou contiñan declaracións elitistas do tipo “o barrio está collendo un punto moderno moi chulo”[4].

Pero neste proceso de pór de moda o barrio dunha forma planificada e así revalorizalo economicamente, produce á súa vez a exclusión, a estigmatización e a expulsión de todos aqueles grupos sociais que habitaban ou facían uso do espazo antes da chegada dos novos comerciantes, que a ollos destes, supoñen un estorbo para a nova imaxe que se quere proxectar do barrio. Aquí entra en xogo, unha vez máis, o labor do Consorcio do Casco Vello coa compra da maioría dos prostíbulos e a consecuente expulsión das prostitutas do barrio ou co peche, por decisión municipal, do local da rúa Elduayen onde se estaba a desenvolver o programa Sereos. Decisións que son aplaudidas todas elas polas asociacións de comerciantes da zona vella de Vigo. Tamén se materializou esta realidade coa expulsión de diferentes familias xitanas que habitaban no barrio mediante a compra directa dos inmobles e o seu “realoxamento” en pisos de protección oficial noutras zonas da cidade.

De entre as iniciativas que pretende levar a cabo nos vindeiros meses a nova Asociación Cultural “Barrio Alto do Casco Vello”, resulta curioso que comecen cunha exposición fotográfica ao aire libre onde se amosarán os rostros de felicidade dos habitantes do barrio. As persoas retratadas serán escollidas previamente a través dun cásting e, posteriormente, colgaranse lonas, contendo as imaxes, dende as fachadas e muros da Ferrería (tapando, así, estratexicamente, todos os edificios que aínda están sen rehabilitar), polo que os rostros da tristeza, provocados polo desarraigo e a exclusión social dos habitantes de rendas máis baixas, serán unha vez máis silenciados polos intereses económicos duns poucos. A parte disto, a asociación tamén prevé un festival de arte urbana, así como un mercadiño de antigüidades e flores o primeiro domingo de cada mes[5]. Resulta curioso que estas actividades, como pode ser o graffiti, o stencil ou a venda ambulante na rúa, estean sancionadas e reguladas administrativamente na ordenanza cívica municipal de 2009, polo que se volve a clasificar entre cidadáns de primeira ou de segunda categoría en función do poder adquisitivo e o potencial de xerar riqueza económica que cada grupo social posúe, desprazando as persoas das rendas máis baixas cara a outras zonas da cidade onde non son atractivos estes xogos especulativos.

Referencias:

[1] http://www.laregion.es/noticia.php?id=42954

[2] http://consorciocascovellodevigo.wordpress.com/

[3] http://www.atlantico.net/noticia/260918/ferreria/

[4]http://www.lavozdegalicia.es/noticia/vigo/2013/12/19/casco-vello-alto-area-hipster-vigo/00031387479092857616439.htm

[5]http://www.farodevigo.es/gran-vigo/2013/12/20/comerciantes-vecinos-unen-convertir-casco/935868.html

Artigos sobre a especulación e os pisos baleiros en Vigo

Un par de artigos para contextualizar a especulación que todavía persiste en torno ás vivendas baleiras na cidade de Vigo:

Radiografía das 300 mil vivendas baleiras de Galicia

"Cando nestes día a PAH de Vigo-Tui e Baixo Miño protestaba ante o Concello pola situación de Analía Méndez, sinalaba con frecuencia ao evidente paradoxo de que esta e outras familias poidan quedar na rúa, sen acceso posible a inmoble ningún, cando só no termo municipal vigués hai máis de 18 mil vivendas baleiras. A situación repítese en toda Galicia, onde segundo as cifras do Censo do INE correspondentes a 2011 hai case 300 mil vivendas baleiras (299.396)."

Vigo: 18 mil pisos baleiros que non impiden que Analía quede na rúa

"Milleiros de persoas perderon a súa vivenda nos últimos anos, ou están en perigo de perdela, ben por non poder pagar as cotas da súa hipoteca, ben por non poder enfrontar o custe do aluguer. O caso da viguesa Analía Méndez e as súas dúas fillas de 10 e 15 anos é só un de tantos, dramático en si mesmo, pero que ademais serve para chamar a atención sobre un dos grandes problemas da actualidade, cunha incidencia moi importante en Vigo e comarca."